Drie provincies stellen op dit moment wel beleid op voor het streven naar lokaal eigendom.
Dit blijkt uit een actualisatie die NP RES en Energie Samen (de koepelorganisatie voor energiecoöperaties in Nederland) eind 2025 uitvoerden op hun eerdere onderzoek uit eind 2023. De stand van zaken voor wind bij de provincies is dit keer voor het eerst ook onderzocht. Dit omdat provincies vaak bevoegd gezag zijn voor de ontwikkeling van windenergie.
Drie kaarten
De resultaten van het onderzoek zijn samengevat in drie kaarten: een voor zon, een voor wind voor gemeenten en een voor wind voor provincies. Voor elke gemeente en provincie is het geanalyseerde beleid ingedeeld in een van vier categorieën, oplopend van geen borging in beleid tot aan een optimale borging. De kaarten geven de situatie weer van eind 2025. Sommige gemeenten waren op dat moment bezig beleid op lokaal eigendom te ontwikkelen. In het onderzoek is alleen beleid meegenomen dat de gemeenteraad of Provinciale Staten al hadden vastgesteld.
Het onderzoek zegt alleen iets over het borgen van lokaal eigendom in beleid. Het zegt niets over wat gemeenten of provincies in het algemeen doen om projecten in lokaal eigendom gerealiseerd te krijgen. En het zegt ook niets over het aantal daadwerkelijk gerealiseerde wind- en zonprojecten in lokaal eigendom. Dat laatste staat in de landelijke monitor Financiële Participatie.
Beleid en praktijk
Het borgen van lokaal eigendom in beleid is belangrijk. Alleen als uit vastgesteld beleid duidelijk blijkt welke inspanningen zij verwachten van projectontwikkelaars om lokaal eigendom te realiseren, kunnen gemeenten en provincies die inspanningen ook daadwerkelijk aan partijen opleggen. Zo kunnen zij sturen op lokaal eigendom. Daarnaast geeft het opnemen van lokaal eigendom in beleid zowel de samenleving als de markt duidelijkheid over welke rol lokaal eigendom speelt in de lokale en/of regionale energietransitie. Naast het borgen in beleid blijft ook de rol die gemeenten en provincies pakken en wat zij doen in de praktijk van cruciaal belang: bijvoorbeeld het stimuleren en ondersteunen van lokale initiatieven en het verbinden van lokale initiateven en de directe omgeving aan projectontwikkelaars.
De drie kaarten, de onderzoeksverantwoording inclusief een uitgebreide toelichting en de bronnenlijsten vind je op de pagina Borging lokaal eigendom in beleid.