Sessie: De Energiewet als brug tussen droom en daad
Gemeenten en provincies kunnen sturen op het verdelen van schaarse netcapaciteit met de instrumenten van de Omgevingswet. ‘Dit vraagt lef om keuzes te maken. Het is superbelangrijk dat netbeheerders, gemeenten en provincies elkaar weten te vinden,’ zegt jurist Maarten Engelberts.
De regio’s Noord-Veluwe en Food Valley zijn donkerrood van netcongestie. Samen onderzochten de regio’s de situatie op één onderstation. Het onderstation wordt uitgebreid, maar pas in 2031 komt meer transportcapaciteit beschikbaar. In het gebied moeten 12.500 nieuwe woningen worden gebouwd en er is een enorme verduurzamingsopgave; de elektriciteitsvraag groeit sterk. Wie en wat krijgt voorrang in tijden van schaarste? De 11 gemeenten rond het onderstation Harderwijk onderzochten hoe zij gezamenlijk prioriteiten kunnen stellen en regionale afspraken maken. ‘Het gaat om maatschappelijke keuzes die impact hebben op de leefomgeving; gemeenten en provincies – met hun democratisch gekozen besturen – moeten zeggen wat ze willen en waarom. Dit kun je niet overlaten aan de netbeheerder,’ zegt RES-coördinator Marnix Brongers.
Op elkaar aansluiten
‘Decentrale overheden moeten zorgen voor een evenwichtige toedeling van functies aan locaties,’ zegt Maarten. Dit vereist samenwerking. De netbeheerder weet hoeveel capaciteit op het onderstation beschikbaar is voor woningbouw, de gemeenten kennen hun plannen. In het regionale bestuurlijk overleg moeten zij het eens worden over de projecten die voorrang krijgen. De provincie kan deze afspraken vervolgens ‘vastklikken’. Ruimtelijke plannen moeten aansluiten op de investeringen en planningen van de netbeheerders. ‘Je kunt nu al energieprestatienormen toepassen op gebiedsontwikkelingen. Zo stel je het resultaat zeker.’ zegt Maarten.
Energiewet en Omgevingswet overlappen
De Energiewet is niet sturend voor het programmeren. ‘Maar,’ zegt Maarten, ‘zonder energie is geen enkele gebiedsontwikkeling mogelijk. Vergeef me de ambtelijke taal, maar je zou alles tactisch-integraal moeten wegen.’ Energie krijgt straks een plek in de beleidscyclus voor de leefomgeving. Gemeenten en de netbeheerder gaan samen aan de slag met gebiedsprofielen en maatschappelijke opgaven, en maken keuzes die ruimtelijk en energetisch zijn onderbouwd. In de omgevingsvisie en het omgevingsplan worden de keuzes verankerd, en uitgevoerd in programma’s.
Instrumenten van de Omgevingswet gebruiken
De instrumenten van de Omgevingswet zijn van belang. In het omgevingsplan kan de gemeente bijvoorbeeld energieprestatienormen opnemen en aan ontwikkelaars als eis stellen dat ze een gebiedsenergieplan maken. Maarten toont voorbeelden van regels voor prioriteren bij netcongestie en voor een energieprestatienorm. Er is veel is mogelijk, maar:
- Maak inzichtelijk wat je opgaven in de fysieke leefomgeving zijn: denk aan woningbouw, verduurzaming bestaande gebouwde omgeving, nieuwe bedrijvigheid, verduurzaming bestaande bedrijvigheid en verduurzaming van mobiliteit.
- Reguleer activiteiten, op zo’n manier dat bestaande en nieuwe energie-infrastructuur zo efficiënt mogelijk benut worden in relatie tot die opgaven.
- Motiveer dit vanuit de evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
Maarten noemt het samenwerken tussen gemeenten, de provincie en de netbeheerder een ‘1-2-3’tje’. ‘Het is belangrijk tijd met elkaar door te brengen en samen aan de slag te gaan, zoals bij het onderstation Harderwijk. Zo zorg je dat wetten en praktische bezwaren niet in de weg staan, maar juist een brug vormen tussen droom en daad.’
Presentatie
Link naar de presenatie van deze sessie.