Sessie: Hoe kan het wel? Bestuurlijke deepdive in kansen en verrassingen
Jan Jacob is voorzitter van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli), en adviseur van NP RES. Wat kun je leren van lastige situaties waarin je toch vooruitgang boekt? Die vraag onderzoekt hij met Gebke van Gaal en Gerjan Teselink, en bestuurders en adviseurs in de zaal. De rode draad? Goed besturen is mensenwerk. Vijf lessen die simpel lijken, maar het niet zijn.
Les 1: Een coalition of the willing kan ruimte geven
Gebke van Gaal, wethouder van Leiderdorp, vertelt hoe zes gemeenten in de regio Holland Rijnland, in een coalition of the willing een publiek warmtebedrijf opzetten. Een deel van de gemeenten in de energieregio had andere overwegingen. Het is nu een stevige samenwerking met Alliander en EBN. Een kwartiermaker werkt de komende periode toe naar de oprichting van een regionaal warmtebedrijf. Gebke zegt: ‘Voor mij is de les dat een coalition of the willing ruimte geeft om gewoon te beginnen, en vanuit vertrouwen stappen te zetten.’
Les 2: Een onafhankelijk voorzitter kan rust brengen
Gerjan Teselink is wethouder in Oost Gelre en is ‘onafhankelijk’ voorzitter van de Regionale Energiestrategie Achterhoek. Na drie jaar bestuurlijk handwerk zaten de gemeenten op dezelfde golflengte, onder het motto ‘iedereen doet wat’. ‘Als het lastig is, kan een onafhankelijk voorzitter zeggen: ik steun jouw verhaal, maar dan moet je wel een beweging maken,’ zegt Gerjan. ‘Voorkom losse eindjes en zorg dat iedereen in ongeveer dezelfde mate pijn leidt. Een onafhankelijk voorzitter kan mensen aanspreken en tot rust manen.’
Les 3: Neem nadelen serieus en onderzoek ze
Een deelnemer vertelt hoe in zijn regio uiteindelijk alle gemeenten meededen in een initiatief dat begon als een coalitie. ‘Het spel met eigen zeggenschap gaf veel power. Maar het hielp om niet alleen stil te staan bij de voordelen. Mijn les is: neem de nadelen serieus en onderzoek ze. Omarm kritische vragen en beantwoord ze.’
Les 4: Combineer verschillende opgaven
Een wethouder uit de regio Rivierenland vertelt hoe de uitbreiding van een bedrijventerrein kon doorgaan door de problemen van stikstof, netcongestie en gebrek aan ruimte voor bedrijven te combineren met zonnepanelen, batterijen en een gasturbine. Bij een andere energiehub in dezelfde regio worden zware elektrische graafmachines geladen met naastgelegen zonnepanelen en windmolens. Deze hub wordt binnenkort uitgebreid voor bussen en vrachtwagens. De les: combineer problemen om de oplossingsruimte groter te maken.
Les 5: Denk vanuit de bedoeling
Voortdurend gaan bestuurders van het ene naar het andere overleg. Hoe blijf je goed gevoed? ‘Nieuwsgierig zijn, doorvragen op: hoe kan het wel?’, zegt een deelnemer. Risicomijdend gedrag is een valkuil. Jan Jacob zegt: ‘Wat is het beste voor de situatie? Blijf je afvragen: wat is de bedoeling? Waarom doen we dit? Welke waarde weegt het zwaarst en wat is het beste voor de samenleving?’
Beeldverslag
Bekijk een vergroting van deze tekening.