Sessie: Misinformatie over wind: verdraaid lastig
Gemeenten en provincies lopen ertegenaan: inwoners die bij de mogelijke komst van windturbines openstaan voor misinformatie (onjuiste of misleidende informatie) en niet meer ontvankelijk zijn voor informatie van deskundigenorganisaties zoals RIVM of GGD. Hoe reageer je daarop als communicatieadviseur, beleidsambtenaar of gemeentebestuurder? “Een makkelijk antwoord is er niet”, zegt adviseur Jan Paul van Soest, die al vele jaren onderzoek doet naar misinformatie in onder meer het klimaatdebat. “Maar er zijn wel manieren om ermee om te gaan.”
Vraag en aanbod
Van Soest maakt onderscheid tussen vraag naar en aanbod van des- en misinformatie. “Aanbieders van misinformatie doen dat vaak met het bewuste doel om twijfel te zaaien en de samenleving te schaden”, zegt hij. Het verspreiden van misinformatie met kwade intenties noemen we desinformatie. Maar bij de vráág naar misinformatie is over het algemeen geen sprake van kwade opzet, benadrukt Jan Paul. “Omwonenden maken zich oprecht zorgen over de gezondheidseffecten van windturbines.”
Eerst luisteren, pas daarna feiten
“Begin met de zorgen serieus te nemen, ernaar te luisteren en er open over in gesprek te gaan”, zegt hij. “Ook het bespreken van nut en noodzaak kan zinvol zijn, zegt Jan Paul. “Het kan helpen om het aan het begin van een traject ook te hebben over waarom we windenergie nodig hebben.” Of start als overheid op landelijk niveau een ‘joint vision finding-traject’, waarin je feiten op een rij zet, met respect voor de verschillende wereldbeelden.
De hamburgermethode helpt
De Rijksoverheid doet al het nodige om mis- en desinformatie tegen te gaan, vult Joost van Doesburg van het ministerie van BZK aan. Hij wijst onder andere op de website isdatechtzo.nl, die helpt om nepnieuws te herkennen, en op de ‘Handreiking Omgaan met misinformatie voor medeoverheden’. Die bevat concrete handelingsperspectieven om als communicatieadviseur of politicus om te gaan met misinformatie, zegt Joost. “Bijvoorbeeld het broodje hamburger: begin met de juiste feiten, herhaal dan eenmalig de misinformatie en benoem wat er onjuist aan is. Herhaal tot slot nogmaals de juiste informatie.”