Een select gezelschap van experts en praktijkmensen kwam 24 september bijeen in Utrecht voor een intensieve verdiepingssessie over regionale energie- en warmtestrategieën. Onder leiding van Co Verdaas (hoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en Deltacommissaris) en Geert Teisman (emeritus hoogleraar Bestuurskunde EUR) werd de vraag gesteld hoe lokale en nationale opgaven rond energie, warmte en leefbaarheid beter kunnen samenvallen.
De bijeenkomst begon met concrete casussen uit de praktijk. Deelnemers bespraken de spanning tussen nationale energie-ambities en dorpsleefbaarheid in Moerdijk, de uitdagingen van ruimtelijke inpassing van de energieopgave in relatie tot de woningbouwambities in Regio Stedendriehoek, energieplanologie in Wijchen, de route naar aardgasvrij in een wijk in Nijmegen en langjarige planning van grootschalige energie-infrastructuur in de Provincie Noord-Holland.
Tussen de praktijkverhalen presenteerden Verdaas en Teisman vijf lessen van het Leertraject Energie in de Leefomgeving, die ook in de verschillende casussen tijdens de sessie naar voren kwamen en het hart van de uitdagingen raken – én wat wel werkt – in de energietransitie:
- Complexiteit en bescheidenheid als uitgangspunt
Niemand overziet het geheel en heeft meer dan 15% van de benodigde kennis. En het mooie is: die 15% doet er wel toe en is een onmisbaar onderdeel van de energietransitie en het oplossen van de dilemma's rondom gebiedsontwikkeling en energiesystemen.
- Transities zijn levende vraagstukken
Problemen, regels, inzichten, oplossingen en actoren veranderen continu. Organisaties gaan over taken, bevoegdheid en geld. Het samen formuleren van de gezamenlijke opgave en het vinden van een weg voorwaarts ontstaan echter in de tussenruimte waar organisaties elkaar ontmoeten.
- Benut de kracht van het netwerk en de tussenruimte
Transities ontstaan in netwerken, niet vanuit één organisatie. Een gezonde tussenruimte vereist een informeel karakter, gelijkwaardigheid tussen partijen en flexibele afspraken die het netwerk dienen.
- Ketenomkering in beleidsprocessen
Transities komen niet tot stand door lineaire beleidsprocessen, maar in de ontmoeting van vele processen. Begin bij je doel, maar leer onderweg wat werkt in de praktijk en pas beleid aan op gezamenlijke ervaringen.
- Gezamenlijke verantwoording
Effectieve transitie en een integrale aanpak vraagt ook om gezamenlijke verantwoording gericht op het bredere maatschappelijke belang. Weg van de afrekencultuur en naar een cultuur van samenwerking, leren en gedeelde verantwoordelijkheid.
Deze inzichten én de gezamenlijke reflectie van Co Verdaas en Geert Teisman vormen de opmaat naar de deelsessie 'Je weet hooguit 15%! Hoe om te gaan met moeilijke vraagstukken' tijdens het Congres Regionale Energie en Lokale Warmte op 29 oktober van 11:30-12:30. Daar worden deze lessen verder uitgediept en gedeeld met een breder publiek.
Je kunt je inschrijven voor deze sessie als je je hebt aangemeld voor het congres. Het congres is volgeboekt. Het programma vind je op npresnplwcongres.nl/programma.