Blog Kristel Lammers: Een ander liedje

2153 keer bekeken 1 reacties

Dit is een blog van Kristel Lammers, directeur van het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën (NP RES). Ze is bestuurskundige en verandermanager. Dit blog gaat over de snelheid waarmee de eerste grote mijlpaal nadert: 1 juni 2020: de concept-RES.

Een ander liedje

Door Kristel Lammers

Opzij, opzij, opzij, maak plaats! Wat een oorwurm dat lied; het blijft maar in mijn hoofd. Dat komt  door de bizarre vaart waarin 1 juni 2020 nadert, het Uur U waarop de dertig RES-regio’s de concept-RES klaar hebben. De eerste grote mijlpaal.

De deadline geeft een rush: iedereen die met de RES bezig is, loopt spitsroeden. Aan het gevoel van urgentie zal het zeker niet liggen. Toch knaagt er – afgezien van die oorwurm – iets. Een eenzijdige focus op kwantitatief resultaat - komen we gezamenlijk aan 35 Terawatt? - kan de blik vernauwen; het zicht op het grote verhaal kan kwijtraken. We spreken niet voor niets van een energietransitie. Het is een beweging naar een fundamenteel ander stelsel. Dat heeft gevolgen voor de techniek, de ruimtelijke inrichting, de besturing en het onderlinge samenwerken. Creativiteit, flexibiliteit en innovatie zijn daarbij van groot belang. Hoe dat precies zal gaan, ontdekken we pas onderweg. Aan alle nationale, regionale, lokale en keukentafels moeten we daarom niet alleen praten over de getallen, techniek, ontwerpen van de leefomgeving, maar ook over samenwerken en de impact op ons leven. Loskomen van de bestaande wereld en werken aan de nieuwe, is wat ons te doen staat. In de bestuurskunde spreken we van het ontwikkelen van de wereld van B, volgens de principes van B. Dat is spannend en gaat gepaard met onzekerheid.

In de race naar de eerste concept-RES steken klassieke patronen, uit de wereld van A, de kop op. Dat gebeurt vaak onbewust en automatisch. Van onderhandelen over wie aan zet is, tot de kaarten tegen de borst houden om speelruimte te behouden. Het zijn patronen die vertragen. Het past in de wereld van B om daarover het ‘meta’-gesprek te voeren. En ik hoop ook in het RES-proces. Omdat de RES een manier van samenwerken kan worden waarin we samen de wereld van B vormgeven. Een netwerk waarin overheden, bedrijven en inwoners samen kansen benoemen en oplossingen zoeken voor tegenvallers, voortschrijdend inzicht, onbedoelde effecten, nieuwe behoeften, onvoorziene afhankelijkheden en ga zo maar door. Wat is het gezamenlijk doel? Hoe bereiken we het beste resultaat? Hoe doen we het beste recht aan ieders regionale, lokale, individuele belang? Hoe verdelen we daarbij de lusten en lasten binnen en tussen regio’s? Hoe organiseren we eigenaarschap? Wat vraagt dit en wat betekent dit voor jou en mij?

Met het oog op de concept RES is er nu veel discussie over participatie. Ook daar zie je klassieke patronen ontstaan. Hoe organiseer je inspraak en wanneer? Wat moet je doen? Wanneer is het goed? Goed voor wie? Kun je het nu al voor elk idee, gebied, windmolenpark of zonneweide organiseren? Nee, vóór 1 juni lukt dat nooit. En dat hoeft ook niet. Participatie loopt mee in de hele energietransitie. Je informeert en betrekt de maatschappelijke stakeholders, inwoners en ondernemers zo actief mogelijk. Niet ieder individu kan en hoeft altijd op elk moment volledig betrokken te zijn. Na de concept-RES komt er een RES 1.0 (op 1 maart 2021), en in de jaren daarna komen er RES’en 2.0 en 3.0 etc... De kunst is het proces altijd zo open en breed mogelijk aan te pakken. Meerstemmigheid is daarbij belangrijk. Maar de intensiteit hangt ook af van de mate van concreetheid die je kan bieden aan verschillende doelgroepen.

Het is schakelen tussen schaalniveaus. Participatie op straat, in de wijk, gemeente, regionaal en nationaal. Maar ook tussen de mijlpaal van morgen en de grote vragen die ermee samenhangen. Waar willen we naartoe? Welke keuzes maken we? Een denkoefening: is het acceptabel dat de stroom een kwartier uitvalt als de zon te lang niet schijnt? En als de continuïteit wel te allen tijde gewaarborgd moet zijn, hoeveel mag dit dan kosten? Gaan we werkelijk accepteren dat er straks verschillen zijn tussen regio’s? En tussen mensen?
Maak in de waan van alledag ruimte voor debat, creativiteit en goede ideeën. Beide zijn even noodzakelijk: de mijlpaal van morgen en het grote, onderzoekende verhaal. Want steeds hetzelfde liedje, daar is niks aan.

Kristel Lammers is directeur van het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën (NP RES). Ze is bestuurskundige en verandermanager.

 

 

 

Afbeelding: De afbeelding die gebruikt is bij dit blog is afkomstig uit de Handreiking 1.1. en schetst de tijdlijn.

1  reacties

Ewout Storm van Leeuwen 21-12-19 om 17:52

Dag! Mijn complimenten voor deze voorzet. Verandermanager, een nieuw woord voor me, maar de content is niet onbekend: ik was ooit "change agent" in stads- en dorpsvernieuwing. Mijn collega's en ik werden "uitgestort" over wijken om de bewoners te leren voor zichzelf op te komen. Een "topdown" initiatief om "bottom up" te gaan werken. Het lukte toen. Wat ik zie is dat het nu ook gaat lukken. Zoveel initiatieven waar "vrijwillig samenwerken" tot een professioneel niveau evolueert. 50% van de decentrale energieopwekking in handen van de gebruikers zelf... Het klinkt als muziek en het zal me niets verbazen dat na de historische overwinning van Urgenda gister (20-12-19) het proces als een aanzwellende golf alle "Parijs" doelstellingen gaat realiseren! Daar ga ik mijn steentjes aan bijdragen, pensionado of niet, met innovatieve ideeën die al dertig jaar bij mij in de mottenballen liggen. Hulde!

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen wijzigen

Deze website maakt gebruik van cookies. Cookies worden onder andere gebruikt voor het bijhouden van statistieken, het opslaan van voorkeuren, het optimaliseren van deze website, de integratie van social media en marketingdoeleinden. Lees meer over cookies en jouw privacy in ons cookieverklaring. Wij gebruiken de hieronder genoemde soorten cookies.


Deze cookies gebruiken we om de basisfuncties van deze website te kunnen laten draaien en om inzicht te krijgen in het gebruik. Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens. Deze cookies zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website en worden daarom altijd geplaatst.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Indien u deze toestaat, worden deze cookies gebruikt door aanbieders van externe content die op deze website kan worden getoond. In sommige gevallen gaat het daarbij om marketing- en/of tracking cookies, die het gedrag van bezoekers vastleggen en op basis daarvan gepersonaliseerde advertenties tonen op andere websites.