‘Sequoia’ gaat het nieuwe batterijsysteem in Oosterhout heten, naar de reusachtige boom die onder alle omstandigheden overeind blijft en bijdraagt aan evenwicht in het ecosysteem. Dat is wat de batterij ook moet gaan doen: als een robuust fundament het energiesysteem ondersteunen en in balans houden. Piet Ackermans is projectleider verduurzaming bedrijven bij de gemeente Oosterhout en trekker van de werkgroep elektriciteit van de RES West-Brabant. Hij weet als geen ander dat energieopslag een essentieel onderdeel zal zijn van het toekomstig energiesysteem. En dat het belangrijk is dat gemeenten en regio’s goed nadenken over hoeveel batterijopslag er nodig zal zijn en waar dat het best kan. Daarom stelde hij vanuit de RES West-Brabant onder andere een afwegingskader op, waaraan gemeenten aanvragen voor grootschalige batterijopslag kunnen toetsen.
Daluren gebruiken en stroompieken afvlakken
Begin 2025 ontving de gemeente Oosterhout een vergunningaanvraag van het bedrijf Green Energy Storage voor het realiseren van een grootschalig batterijsysteem, met een vermogen van 200 megawatt (MW) en een opslagcapaciteit van 800 megawattuur (MWh). Dat betekent dat de batterij vier uur lang op vol vermogen stroom kan leveren of opslaan. Doel van de batterij is om dat te doen op strategische momenten, om daarmee het stroomnet te ontlasten. De batterij maakt vooral gebruik van de daluren op het elektriciteitsnet en gaat helpen om stroompieken af te vlakken. Bijvoorbeeld door in de winter elektriciteit te leveren tijdens de avondspits, als de vraag hoog is, omdat veel mensen tegelijk de auto opladen, elektrisch koken en de warmtepomp aanzetten. In de zomer kan de batterij juist overschotten aan wind- en zonne-energie opvangen.
Gemeente verleent vergunning
‘Voor dit grootschalige batterijsysteem is een locatie nodig van zo’n 3 à 4 hectare grond, in de buurt van het 150 kV-station van netbeheerder TenneT in Geertruidenberg. Daar zal de batterij op worden aangesloten’, zegt Piet. ‘De batterijontwikkelaar had die ruimte gevonden op een industrieterrein in Oosterhout.’ In lijn met het afwegingskader van de RES West-Brabant, toetste de gemeente of de vergunningaanvraag voor het batterijsysteem paste binnen de regels van het omgevingsplan. ‘De aanvraag voldeed aan de randvoorwaarden voor een vergunning op een industrieterrein’, zegt Piet. ‘Dat betekent dat de gemeente de vergunning moet verlenen.’ Toch ging er veel tijd overheen, omdat het zowel voor de gemeente als voor de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant – die de milieueffecten onderzocht - voor het eerst was dat een dergelijke complexe vergunningaanvraag binnenkwam.
Congestieverzachter krijgt met voorrang aansluiting op het net
De gemeente vindt het belangrijk dat het batterijsysteem is bedoeld om het elektriciteitsnet te ontlasten, maar het is de netbeheerder die bepaalt of het systeem een netaansluiting krijgt. Het batterijbedrijf onderhandelde met netbeheerder TenneT over een aansluiting op het hoogspanningsstation in Geertruidenberg. ‘Sinds het recente prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt (ACM), gelden nieuwe spelregels voor de wachtlijst voor een stroomaansluiting’, zegt Piet. ‘Congestieverzachters, dus projecten die zorgen voor ruimte op het elektriciteitsnet, krijgen voorrang. Daarom kan TenneT de nieuwe batterij in Oosterhout volgend jaar met voorrang op het net aansluiten.’ Green Energy Storage heeft daarvoor, als eerste in Nederland, twee contracten met TenneT afgesloten: een tijdsduurgebonden transportrecht (TDTR) en een capaciteitssturingscontract (CSC). ‘Die combinatie maakt de batterij tot een congestieverzachter’, legt Piet uit. ‘Met het TDTR mag de batterij door het jaar heen gedurende 85% van de tijd in de daluren gebruikmaken van ruimte op het elektriciteitsnet. Via het CSC kan TenneT de batterij vragen om stroom te leveren als er een tekort is of op te laden bij een overschot aan stroom. Daarmee zorgt de batterij voor balans op het net en verzachting van congestie.’
In de eerste helft van 2026 is de vergunning voor de batterij onherroepelijk geworden en zijn de contracten met TenneT ondertekend. Intussen is de bouw van het batterijsysteem gestart. Toch moet er nog het nodige gebeuren, zegt Piet. ‘We zijn nu bezig met de vergunningverlening voor het leggen van de kabel tussen Oosterhout en Geertruidenberg. Bovendien heeft TenneT tijd nodig om het hoogspanningsstation gereed te maken voor de nieuwe aansluiting en zit er een levertijd op de batterijen.’ Volgens planning treedt het batterijsysteem in de loop van 2027 in werking. Het is nog te vroeg om te weten hoeveel ruimte dit op het elektriciteitsnet zal opleveren en wat dat betekent voor de wachtlijst in Brabant, aldus Piet. ‘Het is een groot batterijsysteem, dus er zullen zeker fors meer aansluitingen mogelijk worden, maar om hoeveel capaciteit het precies gaat, kan TenneT nu nog niet zeggen.’
‘Stel kaders om te sturen op ruimtelijke inpassing batterijen’
Gezien zijn ervaringen hamert Piet erop dat gemeenten, regio’s en provincies kaders opstellen die het mogelijk maken om te sturen op ruimtelijke inpassing van grote batterijsystemen en zo wildgroei te voorkomen. ‘Gemeenten krijgen nu al veel vergunningaanvragen voor batterijsystemen’, zegt Piet. ‘Het leggen van de spreekwoordelijke handdoekjes lijkt te zijn begonnen.’ De gemeente Oosterhout stelt kaders waaraan energieassets, zoals batterijen, maar ook windparken en elektrolysers, moeten voldoen. Bijvoorbeeld dat ze op een bepaalde afstand van een woningbouwlocatie moeten komen. Piet: ‘Als de gemeenteraad een dergelijk afwegingskader vaststelt, heeft de gemeente een instrument in handen om een vergunning te verlenen of af te wijzen.’ Daarnaast kunnen Brabantse gemeenten het afwegingskader van de RES-regio naar hun lokale beleid vertalen en ontwikkelt ook de provincie Noord-Brabant batterijbeleid, onder andere aan de hand van het Energieperspectief 2050 en de Brabantse Aanpak Netcongestie. Zo kunnen batterijsystemen als Sequoia straks bijdragen aan een robuust en gebalanceerd energiesysteem, zonder de omgeving en het landschap onnodig aan te tasten.
Meer informatie