De RES’en hebben grote invloed op de leefomgeving. Ze blijken in de praktijk een vliegwiel te zijn voor vernieuwing op het gebied van participatie en de ‘doe democratie’. Tegelijkertijd is de RES-opgave slechts één van de opgaven naast bijvoorbeeld woningbouw, mobiliteit, natuur en landschap, klimaatadaptatie en landbouw. Participatie raakt dus ook niet alleen de RES en moet worden afgestemd op de participatie die bij de integrale besluitvorming plaatsvindt.
Aanbod van theorie (gebaseerd op veelgestelde vragen), concrete werkvormen en praktijkverhalen over participatie vind je op de website energieparticipatie.nl.
Meer weten?
Lokaal eigendom betekent dat bewoners en/of bedrijven uit de lokale gemeenschap eigenaar of mede-eigenaar zijn van een zonneveld of windmolen. Dat eigendom is vaak een collectief eigendom, vaak in de vorm van een coöperatie. In het Klimaatakkoord is afgesproken gelijkwaardig samen te werken in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van hernieuwbare energie. Door te streven naar 50% lokaal eigendom krijgen lokale gemeenschappen zeggenschap over de energietransitie, houden we de opbrengsten lokaal en houden we ook de zeggenschap over de opgewekte stroom lokaal. Daardoor is het mogelijk om lokaal te werken aan betaalbare stroom die lokaal opgewekt, gedeeld en geleverd wordt. Als mensen uit de lokale gemeenschap het zonnepark of de windmolen bouwen zijn zij bovendien van nature betrokken bij die gemeenschap. Hun aanpak is erop gericht om de omgeving goed te betrekken bij het project en de lusten en de lasten zo eerlijk mogelijk te verdelen. Dat schept vertrouwen en is de basis voor goed overleg.
Het streven naar lokaal eigendom is een inspanningsverplichting. Dat wil zeggen dat de initiatiefnemer de verplichting heeft om zich in te spannen om (een deel van) het project in lokaal eigendom te realiseren. Die inspanningsverplichting kan een gemeente, provincie of RES-regio alleen opleggen aan een initiatiefnemer als dit vastgelegd is in beleid dat door de gemeenteraad/Provinciale Staten is vastgesteld. Daarbij moet aangegeven zijn hoe die inspanningsverplichting eruit ziet en welke stappen daarbij gezet moeten worden.
Om projecten daadwerkelijk in lokaal eigendom gerealiseerd te krijgen, is het nodig om de inspanningsverplichting en de wensen en ambities van een gemeente, goed vast te leggen in lokaal beleid dat is vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee geeft een goede borging in beleid, gemeenten en provincies meer middelen in handen om te sturen op lokaal eigendom en biedt het houvast om plannen die zonder lokaal eigendom ingediend worden, bij te sturen. Bovendien geeft het opnemen van lokaal eigendom in gemeentelijk beleid zowel de samenleving als markt duidelijkheid over welke rol lokaal eigendom speelt in de regionale energietransitie. We zien in de praktijk dat dit werkt en op deze manier meer projecten in lokaal eigendom gerealiseerd worden.
Bij financiële participatie investeert de omgeving in het project en/of ervaart de voordelen van de opbrengsten van het project voor duurzame opwek. Er zijn verschillende mogelijkheden om financiële participatie vorm te geven. Welke vorm het meest geschikt is, is afhankelijk van het project en het type omgeving.
Een energiegemeenschap is volgens de Energiewet een juridische entiteit die voor haar leden activiteiten verricht op de energiemarkt. Ze heeft als doel om milieu- economische of sociale voordelen te realiseren voor haar leden of voor het gebied waar ze actief is en die niet is gericht op het maken van winst. De wet stelt een aantal voorwaarden waar je aan moet voldoen om een energiegemeenschap te zijn. Zo moet het lidmaatschap open en vrijwillig zijn, moet elk lid het recht hebben om de energiegemeenschap te verlaten en ligt de feitelijke zeggenschap bij leden die natuurlijk personen, micro- of kleine ondernemingen of gemeenten, waterschappen, provincies of gemeenschappelijke regelingen zijn.
In de praktijk zien we dat energiegemeenschappen een juridische en organisatorische vorm zijn waarbinnen inwoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en decentrale overheden in een gebied samen energie opwekken, opslaan, delen en/of leveren. Daarmee vormt een energiegemeenschap een goed governancemodel om het decentrale deel van het energiesysteem lokaal vorm mee te geven.
Energiegemeenschappen kunnen zich op verschillende schaalniveaus ontwikkelen: op wijk- of buurtniveau, op stads- of gemeenteniveau en/of op regionaal en provinciaal niveau.
Als je als lokale gemeenschap samen stroom wilt opwekken, opslaan, delen en/of leveren, dan begint dat met stroom die je zelf lokaal opwekt. Dat kan met zonnepanelen die gebouweigenaren zelf op hun daken hebben liggen, maar als je streeft naar een zo laag en stabiel mogelijke energieprijs voor de stroom die je binnen de energiegemeenschap deelt en levert, dan heb je ook de grootschaligere opgewekte stroom nodig, zoals die van zonneparken of windmolens. Lokaal eigendom is dus een essentiële voorwaarde voor een succesvolle energiegemeenschap. Lokale zeggenschap over de lokaal opgewekte stroom is dus essentieel voor de ontwikkeling van lokale energiegemeenschappen.
Energie delen wil zeggen dat je de stroom die je zelf niet gebruikt, kunt delen met anderen in je omgeving. Je stelt daarvoor zelf een prijs vast. Op dit moment is het delen van energie nog beperkt mogelijk. In de Energiewet is namelijk bepaald dat dit alleen kan als je zelf energie produceert (bijvoorbeeld via de zonnepanelen op je dak) of als je lid bent van een energiegemeenschap en als beide partijen een contract hebben bij dezelfde energieleverancier en deze energieleverancier het energie delen ook aanbiedt als product. Om die reden vindt energie delen tot nu toe alleen collectief plaats binnen een energiegemeenschap. De coöperatieve energiebedrijven (die alleen stroom inkopen van lokale energiecoöperaties en zelf ook een energiecoöperatie zijn) zijn de enige die op dit moment energie delen aanbieden aan energiegemeenschappen of energiecoöperaties.
Binnen energiegemeenschappen wordt ernaar gestreefd om zoveel mogelijk van de gezamenlijk opgewekte stroom onderling te delen tegen een vooraf gezamenlijk vastgestelde prijs. Meestal is dit een kostprijs+-model (de kostprijs met een kleine toeslag om onderhoud en reserves op te bouwen voor de energievoorziening). Er wordt dus gestreefd naar zoveel mogelijk gelijktijdigheid (de opgewekte stroom ook zo veel als mogelijk lokaal direct gebruiken). De momenten dat dit niet lukt wordt de stroom ver- of ingekocht op de energiemarkt. De prijs voor de gedeelde energie en de prijs voor de in- en verkochte stroom op de energiemarkt vormen samen de energieprijs voor de leden van de energiegemeenschap. Dit wordt ook wel Local4Local genoemd.
JongRegio richt zich op grote ruimtelijke vraagstukken zoals de Regionale Energiestrategieën (RES). Binnen de RES zijn jongeren van 18 tot en met 35 jaar nog vaak ondervertegenwoordigd, terwijl juist hun toekomst centraal staat. De energietransitie vindt grotendeels plaats tijdens hun werkzame leven. Daarom is het belangrijk dat jongeren nu worden betrokken bij de keuzes die vandaag gemaakt worden. Zo zorgen we ervoor dat hun ideeën worden meegenomen en dat plannen aansluiten bij hoe zij hun toekomst voor zich zien, in een Nederland waar zij graag willen wonen.
JongRegio maakt dit mogelijk via jongerenvertegenwoordigers in elke regio, die samenwerken met bestuurders aan beleid dat werkt voor iedereen.
Mis- en desinformatie kan zich in verschillende contexten manifesteren. Hoe herken je mis- en desinformatie en kun je feit en onderscheiden? In verschillende werkbladen en handreikingen is meer informatie te vinden.
In de 'Van Hoe naar Zo' campagne laten we zien hoe gemeenten, inwoners, grote en kleine bedrijven in heel Nederland de omslag maken naar schone energie. De campagne draait mee in de landelijke klimaatcampagne van het Rijk 'Zet ook de knop om'.
Actueel
Werkwijze
Energiesysteem
Leefomgeving
Participatie
Communicatie
Wij helpen je graag verder!
Schrijf je in voor de nieuwsbrief
Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.
Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.
Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.
Deze cookies worden gebruikt om statistieken te meten over het gebruik van de website (bijvoorbeeld via Google Analytics, Siteimprove of Matomo) en voor externe videodiensten zoals YouTube of Vimeo. Hiervoor maken wij gebruik van diensten van derde partijen. Deze cookies worden alleen geplaatst na jouw toestemming.
Jouw keuze aanpassen? Dat kan op elk moment via de cookie-instellingen in de footer.